Ομοσπονδία τένις: θεσμοί vs… θεσμών vs επιστήμης: η περίπτωση της ΕΦΟΑ

Μία πολυετής προσπάθεια, μία πρόταση που δεν αξιολογήθηκε με διαφανή κριτήρια και η δημιουργία ενός νέου τμήματος επιμόρφωσης προπονητών

Η υπόθεση που παρουσιάζω εδώ δεν αφορά απλώς μία διαφωνία μεταξύ ενός δημιουργού μεθόδου προπονητικής και μιας αθλητικής ομοσπονδίας. Αφορά ζήτημα γενικότερο: τι συμβαίνει όταν μία επιστημονική και μεθοδολογική πρόταση έρχεται αντιμέτωπη με ένα ήδη εγκατεστημένο θεσμικό σύστημα; Κρίνεται επί της ουσίας ή παραμερίζεται επειδή δεν εντάσσεται στις επιλογές και στις καθιερωμένες πρακτικές του θεσμού;

Η Άπω Μέθοδος (Distal Method) είναι μία μεθοδολογία ανάπτυξης της κινητικής εξειδίκευσης (motor expertise), την οποία έχω αναπτύξει και εφαρμόσει στο τένις, συστηματοποιώντας την μέσα από εκπαιδευτικό και επιστημονικό έργο. Εδώ και χρόνια επιδιώκω να αξιολογηθεί ουσιαστικά, να εντοπιστούν οι πιθανές αδυναμίες της και να εξεταστεί η συνεισφορά της στην προπονητική και στην ανάπτυξη του ανθρώπου μέσω του αθλητισμού.

Δεν ζητώ να γίνει αποδεκτή επειδή είναι δική μου. Ζητώ να αξιολογηθεί με κριτήρια που επιτρέπουν να διαπιστωθεί αν είναι ορθή, ανεπαρκής ή εσφαλμένη, και σε τι ακριβώς συνίσταται η υπεροχή ή η υστέρησή της έναντι άλλων προσεγγίσεων.

Το ιστορικό δεν αρχίζει το 2026.

Η αλληλογραφία μου με την ΕΦΟΑ ξεκινά, τουλάχιστον γραπτώς, από το 2021. Τα προηγούμενα χρόνια υπήρχε προφορική επικοινωνία. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις μου δεν περιορίζονται στην Ομοσπονδία: έχουν απευθυνθεί στη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, σε υπουργούς Παιδείας, σε νομαρχιακούς και άλλους φορείς και θεσμούς, με αντικείμενο ζητήματα που θεωρώ ότι επηρεάζουν τη λειτουργία του ελληνικού τένις και τη θεσμική ευθύνη της ΕΦΟΑ.

Μεταξύ άλλων, έχω θέσει ερωτήματα σχετικά με την υποχρέωση διασφάλισης επαρκώς καταρτισμένων προπονητών, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου αθλητικές εγκαταστάσεις και δραστηριότητες συνδέονται με δημόσιους πόρους. Σε παλαιότερη υπόθεση που αφορά την Πτολεμαΐδα, για παράδειγμα, ανέφερα προβληματισμούς σχετικά με την επιλογή προπονητών και τη λειτουργία εγκαταστάσεων. Το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ιστορικού παρεμβάσεων, δεν είναι όμως το αντικείμενο του παρόντος δημοσιεύματος.

Εδώ θα περιοριστώ στην πρόσφατη αλληλογραφία μου με τον πρόεδρο της ΕΦΟΑ, κ. Γκλαβά, και στις εξελίξεις που ακολούθησαν.

Τι προηγήθηκε της ανακοίνωσης της ΕΦΟΑ

Στις συζητήσεις μου με τον κ. Γκλαβά επέμενα στην ανάγκη να υπάρξει οργανωμένη επιμόρφωση των προπονητών και να εξεταστεί η δημιουργία εθνικής σχολής τένις. Υποστήριζα ότι η Άπω Μέθοδος και το σχετικό επιστημονικό έργο μπορούσαν να συνεισφέρουν ουσιαστικά σε ένα τέτοιο εγχείρημα.

Σύμφωνα με τη δική μου ανάμνηση των προφορικών συζητήσεων, ο κ. Γκλαβάς μού είχε αναφέρει ότι δεν γνώριζε τη Βάνια Στουλ, ότι δεν διέθετε χρόνο για να ασχοληθεί με ζητήματα επιμόρφωσης προπονητών και εθνικής σχολής, ενώ είχε επίσης υποστηρίξει ότι το αντικείμενο αυτό δεν ενέπιπτε στις αρμοδιότητες της Ομοσπονδίας. Οι αναφορές αυτές αποτελούν τη δική μου καταγραφή των συζητήσεών μας και διακρίνονται από όσα μπορούν να ελεγχθούν απευθείας στα γραπτά τεκμήρια.

Η πρότασή μου, πάντως, δεν έλαβε την τεκμηριωμένη αξιολόγηση που ζητούσα. Στην πρόσφατη αλληλογραφία μας, ο πρόεδρος αναφέρθηκε σε αρμόδια επιτροπή, η οποία φέρεται να προέκρινε τις μεθόδους της ITF / World Tennis ως θεσμικά κατοχυρωμένες. Δεν μου γνωστοποιήθηκαν, όμως, τα ονόματα των αξιολογητών, τα συγκεκριμένα κριτήρια που εφάρμοσαν ή μια αναλυτική αιτιολόγηση της κρίσης τους.

Αυτή η έλλειψη διαφάνειας αποτελεί τον πυρήνα της διαφωνίας μου.

Η ανακοίνωση του νέου Τμήματος Επιμόρφωσης Προπονητών

Στις 6 Οκτωβρίου 2026, η ΕΦΟΑ ανακοίνωσε την ίδρυση του Τμήματος Επιμόρφωσης των Προπονητών Αντισφαίρισης, με πενταετή ορίζοντα υλοποίησης από το 2026 έως το 2030. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Ομοσπονδίας, στόχος του νέου τμήματος είναι η δημιουργία κοινής εθνικής προπονητικής φιλοσοφίας, στα πρότυπα του εκπαιδευτικού προγράμματος της ITF / World Tennis.

Η ανακοίνωση κατονομάζει τον Νικόλα Κελαϊδή ως Τεχνικό Σύμβουλο της ΕΦΟΑ και τη Βάνια Στουλ ως Διευθύντρια του Τμήματος Επιμόρφωσης Προπονητών. Στο τμήμα συμμετέχουν επίσης οι Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος, Μανώλης Δολιανίτης και Δημήτρης Μίζιος, ως μέλη της επιτροπής επιμόρφωσης και εκπαιδευτές.

Η δημιουργία αυτού του τμήματος αποτελεί ασφαλώς κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση και μπορεί να εξυπηρετεί έναν θεμιτό αναπτυξιακό σκοπό. Το ερώτημα, όμως, είναι αναπόφευκτο: πώς συνδέεται αυτή η εξέλιξη με τις προηγούμενες συζητήσεις μας, κατά τις οποίες έθετα ακριβώς το ζήτημα της επιμόρφωσης των προπονητών και της δημιουργίας εθνικής σχολής; Ερωτήθηκαν, έστω, παλιοί παίκτες και νυν προπονητές με σοβαρότερο έργο παραγωγής αθλητών, όπως οι Χαριτωνίδης, Βαζαίος, Μοσχούτης, Οικονομίδης;

Η χρονική ακολουθία δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι υπήρξε προσχεδιασμένη απόρριψη της πρότασής μου ή ότι συγκεκριμένα πρόσωπα ενήργησαν με ιδιοτελή κίνητρα. Δημιουργεί, όμως, εύλογα ερωτήματα τα οποία η Ομοσπονδία μπορεί να απαντήσει με σαφήνεια: πότε αποφασίστηκε η δημιουργία του νέου τμήματος; Ποια διαδικασία ακολουθήθηκε για τη στελέχωσή του; Εξετάστηκε η πρότασή μου στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού; Εάν ναι, ποιος την αξιολόγησε και με ποια κριτήρια;

Εμπειρία, επιστημονική τεχνογνωσία και αξιολόγηση

Δεν αμφισβητώ την αγωνιστική και προπονητική εμπειρία του κ. Κελαϊδή. Η πολυετής εμπειρία στον χώρο του τένις αποτελεί πραγματικό προσόν. Το ζήτημα που θέτω είναι διαφορετικό: η εμπειρία στην πρακτική προπονητική και η επιστημονική έρευνα πάνω στη μεθοδολογία της μάθησης και της ανάπτυξης κινητικής εξειδίκευσης δεν είναι ταυτόσημα αντικείμενα.

Εάν καλούμαστε να επιλέξουμε τον τρόπο με τον οποίο θα εκπαιδεύονται οι προπονητές σε εθνικό επίπεδο, χρειάζεται να διευκρινίσουμε ποια ακριβώς προσόντα απαιτούνται για κάθε ρόλο. Άλλο η τεχνική και προπονητική εμπειρία, άλλο η ικανότητα σχεδιασμού εκπαιδευτικών προγραμμάτων και άλλο η επιστημονική αξιολόγηση μιας μεθοδολογίας. Αυτές οι ιδιότητες μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο, αλλά δεν πρέπει να θεωρούνται αυτονόητα ταυτόσημες.

Αντίστοιχα, για την κ. Στουλ δεν μου έχει παρουσιαστεί συγκεκριμένο επιστημονικό έργο στο οποίο να μπορώ να στηρίξω μια κρίση για την ερευνητική της συνεισφορά. Αυτό δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ότι τέτοιο έργο δεν υπάρχει. Είναι αίτημα για σαφή παρουσίαση των προσόντων και της τεχνογνωσίας που δικαιολογούν την ανάθεση του συγκεκριμένου ρόλου.

Δεν ζητώ να αποκλειστεί κάποιος επειδή διαφωνώ μαζί του ή επειδή δεν έχει το δικό μου ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Ζητώ να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες, τα κριτήρια επιλογής και η βάση αξιολόγησης του έργου που προορίζεται να αποτελέσει τη μεθοδολογική βάση της ελληνικής αντισφαίρισης.

Η θεσμική αναγνώριση δεν υποκαθιστά την επιστημονική τεκμηρίωση

Στην απάντησή του, ο κ. Γκλαβάς επικαλείται την ένταξη της ΕΦΟΑ στο διεθνές πλαίσιο της ITF / World Tennis και τον θεσμικά κατοχυρωμένο χαρακτήρα των μεθόδων της.

Αυτό, όμως, απαντά σε διαφορετικό ερώτημα από εκείνο που θέτω.

Το γεγονός ότι ένας θεσμός έχει υιοθετήσει μια μέθοδο εξηγεί γιατί την εφαρμόζει και ποια είναι η θεσμική της θέση. Δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η μέθοδος είναι επιστημονικά πλήρης, ορθή ή ανώτερη από κάθε εναλλακτική προσέγγιση. Η θεσμική αναγνώριση και η επιστημονική εγκυρότητα είναι διαφορετικές έννοιες.

Μία ομοσπονδία μπορεί να επιλέγει να συνεργάζεται με έναν διεθνή οργανισμό. Μπορεί, επίσης, να υιοθετεί ένα διεθνές εκπαιδευτικό πλαίσιο και να αξιοποιεί την αντίστοιχη τεχνογνωσία. Τίποτα από αυτά δεν αναιρεί την ανάγκη να αξιολογούνται οι διαθέσιμες μέθοδοι με σαφή κριτήρια, ούτε αποκλείει τη συμβολή μιας εγχώριας επιστημονικής πρότασης.

Η Άπω Μέθοδος δεν ζητά εξαίρεση από αυτή τη διαδικασία. Αντιθέτως, ζητά να υποβληθεί σε αυτήν.

Εάν υστερεί έναντι των προτύπων της ITF / World Tennis, θέλω να γνωρίζω σε τι ακριβώς υστερεί. Ποια παράμετρος είναι ελλιπής; Ποιο θεωρητικό ή μεθοδολογικό σφάλμα εντοπίστηκε; Ποια εμπειρικά δεδομένα αντικρούουν τις θέσεις της; Ποια συγκεκριμένα επιχειρήματα δικαιολογούν την απόρριψή της;

Εάν, αντίθετα, παρουσιάζει πλεονεκτήματα που δεν υπάρχουν στις ήδη εφαρμοζόμενες προσεγγίσεις, αυτά αξίζει να εξεταστούν. Η αξιολόγηση δεν προϋποθέτει αποδοχή της πρότασής μου. Προϋποθέτει, όμως, πραγματική εξέταση του περιεχομένου της.

Τι ζητώ και γιατί δημοσιοποιώ την αλληλογραφία

Η διαφωνία μου με την ΕΦΟΑ δεν αφορά απλώς το αν θα συμμετάσχω προσωπικά σε ένα νέο τμήμα. Αφορά το αν μια πρόταση που έχει αναπτυχθεί μέσα από πολυετή εργασία μπορεί να αξιολογηθεί με τρόπο διαφανή και τεκμηριωμένο, προτού απορριφθεί ή παραμείνει εκτός ενός εγχειρήματος που συνδέεται άμεσα με το αντικείμενό της.

Θεωρώ ότι η Άπω Μέθοδος μπορεί να συνεισφέρει ουσιαστικά στην εκπαίδευση των προπονητών και στη δημιουργία μιας εθνικής σχολής τένις. Αυτή είναι η αξιολόγησή μου για το έργο μου, την οποία είμαι διατεθειμένος να υποβάλω σε ουσιαστική κριτική. Είμαι έτοιμος να ακούσω συγκεκριμένες αντιρρήσεις, να αναγνωρίσω σφάλματα και να διορθώσω αδυναμίες. Δεν ζητώ να με εμπιστευθούν λόγω των τίτλων μου ή επειδή εγώ ο ίδιος θεωρώ τη μέθοδό μου ανώτερη. Ζητώ να εξεταστεί το έργο.

Για τον λόγο αυτό δημοσιοποιώ την πρόσφατη αλληλογραφία μου με τον πρόεδρο της ΕΦΟΑ, κ. Γκλαβά, με την ακόλουθη σειρά:

1. Αρχικά η επιστολή μου για την… τρίτη αξιολόγηση από την ΕΦΟΑ του έργου (5/11/2025) για να φανεί ότι και ο κος Γκλαβάς είχε επαρκή χρόνο να εκτιμήσει το έργο μου.
2. Η πρώτη επιστολή μου προς τον πρόεδρο της ΕΦΟΑ, στην οποία εκθέτω τις ενστάσεις μου και ζητώ ουσιαστική αξιολόγηση της Άπω Μεθόδου (7/9/2026).
3. Η απάντηση του κ. Γκλαβά, στην οποία επικαλείται τα πρότυπα της ITF / World Tennis και τη θεσμική τους κατοχύρωση (29/9/2026).
4. Η δεύτερη απάντησή μου, στην οποία εξετάζω τα σημεία της απάντησής του και εξηγώ γιατί θεωρώ ότι παραμένει αναπάντητο το κεντρικό επιστημονικό ερώτημα (1/10/2026).
5. Τέλος, την επιστολή προς τους εφόρους και τα μέλη της ΕΦΟΑ (11/10/2026).

Τα τρία κείμενα δημοσιεύονται αυτούσια, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος να μπορεί να ελέγξει τα επιχειρήματα, να διακρίνει τις θέσεις κάθε πλευράς και να σχηματίσει τη δική του κρίση. Η ανακοίνωση για το νέο Τμήμα Επιμόρφωσης Προπονητών παρατίθεται επίσης ως δημόσιο τεκμήριο των πρόσφατων εξελίξεων (βλ. προηγούμενο λινκ).

Δεν ζητώ από κανέναν να συμφωνήσει εκ των προτέρων μαζί μου. Ζητώ να διαβάσει τα έγγραφα και να εξετάσει αν δόθηκαν συγκεκριμένες απαντήσεις στα ερωτήματα που έθεσα.

Το ερώτημα παραμένει

Η υπόθεση της ΕΦΟΑ αφορά κάτι ευρύτερο από μια διαφωνία γύρω από το τένις. Αφορά τη σχέση θεσμών και επιστήμης, τη διάκριση ανάμεσα στην εξουσία επιλογής και στην τεκμηρίωση μιας επιλογής, καθώς και την ευθύνη ενός φορέα που διαμορφώνει την εκπαίδευση των προπονητών και, μέσω αυτής, επηρεάζει την ανάπτυξη των επόμενων γενεών αθλητών.

Η ΕΦΟΑ έχει το δικαίωμα να διαμορφώσει το προπονητικό πλαίσιο που θεωρεί κατάλληλο. Αυτό, όμως, δεν απαλλάσσει τις επιλογές της από την ανάγκη αιτιολόγησης, ιδίως όταν υπάρχει εναλλακτική πρόταση που ζητά να αξιολογηθεί.

Το ζητούμενο δεν είναι να απορριφθεί η ITF / World Tennis ούτε να γίνει αποδεκτή η Άπω Μέθοδος λόγω εθνικής προέλευσης ή προσωπικής φιλοδοξίας. Το ζητούμενο είναι να μη συγχέεται η θεσμική ισχύς με την επιστημονική εγκυρότητα και να μην αντιμετωπίζεται η ύπαρξη ενός καθιερωμένου συστήματος ως επαρκής λόγος για να μη δοθεί ουσιαστική απάντηση σε μια εναλλακτική πρόταση.

Εάν η Άπω Μέθοδος είναι ανεπαρκής, ας υποδειχθούν οι αδυναμίες της. Εάν είναι εσφαλμένη, ας διατυπωθούν τα επιχειρήματα που το αποδεικνύουν. Εάν μια άλλη μέθοδος είναι πληρέστερη, ας εξηγηθεί σε τι ακριβώς υπερτερεί.

Αυτό ζητώ εδώ και χρόνια. Και αυτό εξακολουθώ να ζητώ.

Αυτός που με ανέτρεψε είναι αυτός που με επιβεβαίωσε

Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, PhD, postdoc

Στο σημείο αυτό παραθέτω επίσης το λινκ προς όλες τις επιστημονικές μου εργασίες (οι οποίες είναι μέρος μόνο του συνολικού έργου μου): Publications – Konstantinos Papageorgiou

Επίσης παραθέτω και ένα άλλο μέρος του έργου που αναφέρεται στην αίτηση, το πρώτο παγκοσμίως μάλιστα online coach development course που δημοσιεύθηκε αρχικά το 2020: Distal Method Coach Development